Доконаний і недоконаний вид дієслова (aspekt)

Недоконаний вид – коли?

• Тривала дія, процес: Wczoraj wieczorem czytałem książkę. Teraz piszę list.
• Повторювана дія – зі словами codziennie, często, zwykle, zawsze, co tydzień: Co rano piję kawę. Często odwiedzaliśmy babcię.
• Дві дії, що відбуваються одночасно: Kiedy gotowałam obiad, mąż sprzątał.
• Після дієслів zaczynać, zacząć, kończyć, skończyć, przestać, lubić: Zacząłem uczyć się polskiego. Przestała palić.

Доконаний вид – коли?

• Завершена дія з результатом: Przeczytałem książkę (я її вже дочитав).
• Одноразова дія: Kupiłam nowy telefon.
• Послідовні дії, одна за одною: Wstałem, umyłem się i wyszedłem z domu.
• Зі словами już, wreszcie, nagle, w końcu, w ciągu godziny: Wreszcie znalazłam pracę. Napisałam list w godzinę.

Вид і час

Дієслово доконаного виду не має теперішнього часу. Форма, яка виглядає як теперішня, означає майбутнє: zrobię, przeczytam, kupię. Складений майбутній час („będę + інфінітив”) утворюємо лише від дієслів недоконаного виду.

Як утворюються видові пари

• Префікс: robić → zrobić, pisać → napisać, czytać → przeczytać, pić → wypić, jeść → zjeść, gotować → ugotować, płacić → zapłacić, uczyć się → nauczyć się.
• Зміна суфікса: kupować → kupić, dawać → dać, wstawać → wstać, otwierać → otworzyć, zamykać → zamknąć, spotykać → spotkać, odpoczywać → odpocząć, zapominać → zapomnieć.
• Зовсім інше слово: brać → wziąć, mówić → powiedzieć, oglądać → obejrzeć, widzieć → zobaczyć, kłaść → położyć.

Типові помилки

• ✗ Codziennie zrobiłem zakupy → ✓ Codziennie robiłem zakupy. Повторення = недоконаний вид.
• ✗ Jutro będę napisać → ✓ Jutro napiszę або: Jutro będę pisać.
• ✗ Wczoraj czytałem całą książkę w jeden dzień → ✓ Wczoraj przeczytałem całą książkę w jeden dzień. Результат = доконаний вид.