Падежи и числительные · Творительный падеж
Творительный падеж (narzędnik): kim? czym?
Творительный падеж (narzędnik) отвечает на вопросы kim? czym? Он показывает, кем человек является, чем мы что-то делаем, на чём едем и с кем проводим время.
Когда используется творительный падеж
- После „być” и „zostać” с существительным (профессия, национальность, роль): Jestem nauczycielką. On jest Polakiem. Chcę zostać lekarzem.
- Когда мы говорим об инструменте или виде транспорта – без предлога: piszę długopisem, jem widelcem, jadę autobusem, lecę samolotem.
- После глаголов: interesować się, zajmować się, opiekować się, martwić się, kierować: interesuję się sportem, opiekuję się dzieckiem.
- После предлогов z (вместе с кем-то / чем-то), przed, za, nad, pod, między – когда мы говорим, ГДЕ что-то находится: kawa z mlekiem, idę z bratem, czekam przed domem, kot śpi pod stołem, mieszkamy nad morzem.
Окончания
мужской и средний (ед. ч.)
Окончание: -em; после k, g: -iem
Примеры: lekarz → lekarzem, autobus → autobusem, okno → oknem, Polak → Polakiem, pociąg → pociągiem
женский (ед. ч.)
Окончание: -ą
Примеры: kawa → kawą, siostra → siostrą, noc → nocą, nauczycielka → nauczycielką
все роды (мн. ч.)
Окончание: -ami
Примеры: z kolegami, z koleżankami, przed oknami, z książkami
исключения (мн. ч.)
Окончание: -mi
Примеры: ludzie → z ludźmi, dzieci → z dziećmi, przyjaciele → z przyjaciółmi, goście → z gośćmi
| Род | Окончание | Примеры |
|---|---|---|
| мужской и средний (ед. ч.) | -em; после k, g: -iem | lekarz → lekarzem, autobus → autobusem, okno → oknem, Polak → Polakiem, pociąg → pociągiem |
| женский (ед. ч.) | -ą | kawa → kawą, siostra → siostrą, noc → nocą, nauczycielka → nauczycielką |
| все роды (мн. ч.) | -ami | z kolegami, z koleżankami, przed oknami, z książkami |
| исключения (мн. ч.) | -mi | ludzie → z ludźmi, dzieci → z dziećmi, przyjaciele → z przyjaciółmi, goście → z gośćmi |
Прилагательные: в ед. ч. мужской и средний род -ym / -im (z moim starszym bratem), женский род -ą (z moją młodszą siostrą); во мн. ч. -ymi / -imi (z nowymi kolegami).
Личные местоимения
| Именительный (mianownik) | Творительный (narzędnik) |
|---|---|
| ja | ze mną |
| ty | z tobą |
| on, ono | z nim |
| ona | z nią |
| my | z nami |
| wy | z wami |
| oni, one | z nimi |
Перед „mną” и перед сочетанием согласных, начинающимся с s, z, ś, ż, пишется „ze”: ze mną, ze szklanką, ze znajomymi.
Типичные ошибки
- ✗ Jestem lekarz → ✓ Jestem lekarzem. Но после „to” стоит именительный падеж: To jest lekarz.
- Одно прилагательное после „być” остаётся в именительном падеже: Jestem zmęczony. Творительный появляется с существительным: Jest dobrym lekarzem.
- ✗ Jadę z autobusem → ✓ Jadę autobusem. Вид транспорта – без предлога; „z” – только с человеком: jadę z kolegą.
- Przed, za, nad, pod при движении (dokąd? – куда?) требуют винительного падежа: kładę książkę pod stół, но: książka leży pod stołem. Jadę nad morze, но: odpoczywam nad morzem.