Падежи и числительные · Родительный падеж
Родительный падеж (dopełniacz): kogo? czego?
Родительный падеж (dopełniacz) – один из самых частых падежей в польском языке. Он нужен после отрицания, после слов, обозначающих количество, после многих предлогов и глаголов, а также когда мы говорим, кому что-то принадлежит.
Когда используется родительный падеж
- После отрицания, если в утвердительном предложении стоит винительный падеж (biernik): mam samochód → nie mam samochodu; lubię kawę → nie lubię kawy.
- В конструкции „nie ma / nie było / nie będzie” («нет / не было / не будет»): nie ma czasu, wczoraj nie było prądu, jutro nie będzie lekcji.
- После слов, обозначающих количество: dużo, mało, trochę, kilka, wiele, ile: dużo pracy, trochę cukru, ile osób?
- После названий мер и ёмкостей: kilogram jabłek, litr mleka, butelka wody, szklanka soku, kawałek ciasta.
- После числительных от пяти и выше (во множественном числе): pięć książek, dziesięć minut, dwadzieścia lat.
- После предлогов: do, od, z (skąd? – откуда?), bez, dla, u, obok, koło, blisko, naprzeciwko, podczas, według, oprócz, zamiast, wśród: idę do sklepu, prezent dla mamy, jestem u lekarza.
- После некоторых глаголов: szukać, potrzebować, uczyć się, słuchać, bać się, używać, unikać, życzyć: szukam pracy, potrzebuję pomocy, uczę się polskiego.
- Когда мы говорим, кому что-то принадлежит (czyj? – чей?): dom mojego brata, samochód sąsiada, stolica Polski.
- В датах: Urodziłam się piątego marca. Egzamin jest dwudziestego czerwca.
Окончания в единственном числе
мужской одушевлённый (люди, животные)
Окончание: -a
Примеры: brat → brata, pies → psa, lekarz → lekarza
мужской неодушевлённый
Окончание: -u (чаще) или -a
Примеры: czas → czasu, sklep → sklepu, cukier → cukru; chleb → chleba, ser → sera, komputer → komputera
женский
Окончание: -y; после k, g и мягких согласных -i
Примеры: kawa → kawy, szkoła → szkoły, ulica → ulicy; książka → książki, Polska → Polski, kuchnia → kuchni
средний
Окончание: -a
Примеры: mleko → mleka, okno → okna, morze → morza, zdjęcie → zdjęcia
| Род | Окончание | Примеры |
|---|---|---|
| мужской одушевлённый (люди, животные) | -a | brat → brata, pies → psa, lekarz → lekarza |
| мужской неодушевлённый | -u (чаще) или -a | czas → czasu, sklep → sklepu, cukier → cukru; chleb → chleba, ser → sera, komputer → komputera |
| женский | -y; после k, g и мягких согласных -i | kawa → kawy, szkoła → szkoły, ulica → ulicy; książka → książki, Polska → Polski, kuchnia → kuchni |
| средний | -a | mleko → mleka, okno → okna, morze → morza, zdjęcie → zdjęcia |
Прилагательные и местоимения: мужской и средний род -ego (mojego nowego telefonu), женский род -ej (mojej nowej pracy).
Окончания во множественном числе
мужского рода на твёрдую согласную
Окончание: -ów
Примеры: dom → domów, sklep → sklepów, student → studentów
мужского рода на мягкую согласную или на -cz, -sz, -rz, -ż
Окончание: -i / -y
Примеры: nauczyciel → nauczycieli, gość → gości, klucz → kluczy, lekarz → lekarzy
женского рода на -a и среднего рода на -o, -e
Окончание: без окончания, часто со вставным -e- или с заменой o → ó
Примеры: kobieta → kobiet, książka → książek, okno → okien, szkoła → szkół, morze → mórz
женского рода на согласную, на -ja, -nia, -la
Окончание: -i / -y
Примеры: noc → nocy, rzecz → rzeczy, lekcja → lekcji, kawiarnia → kawiarni
| Существительные | Окончание | Примеры |
|---|---|---|
| мужского рода на твёрдую согласную | -ów | dom → domów, sklep → sklepów, student → studentów |
| мужского рода на мягкую согласную или на -cz, -sz, -rz, -ż | -i / -y | nauczyciel → nauczycieli, gość → gości, klucz → kluczy, lekarz → lekarzy |
| женского рода на -a и среднего рода на -o, -e | без окончания, часто со вставным -e- или с заменой o → ó | kobieta → kobiet, książka → książek, okno → okien, szkoła → szkół, morze → mórz |
| женского рода на согласную, на -ja, -nia, -la | -i / -y | noc → nocy, rzecz → rzeczy, lekcja → lekcji, kawiarnia → kawiarni |
Прилагательные и местоимения во множественном числе имеют окончание -ych / -ich: moich polskich znajomych, nowych mieszkań.
Формы, которые нужно запомнить
- ludzie → dużo ludzi, dzieci → kilkoro dzieci, przyjaciele → wielu przyjaciół, bracia → dwóch braci
- tydzień → tygodnia, (мн. ч.) tygodni
- rok → roku, но: pięć lat
- pieniądze → pieniędzy, ręka → rąk
Типичные ошибки
- ✗ Nie mam samochód → ✓ Nie mam samochodu. Отрицание превращает винительный падеж в родительный.
- ✗ pięć książki → ✓ pięć książek. Но: dwie, trzy, cztery książki – после 2, 3, 4 остаётся именительный падеж множественного числа.
- Отрицание не меняет другие падежи: Interesuję się sportem → Nie interesuję się sportem (творительный падеж сохраняется). Pomagam bratu → Nie pomagam bratu (дательный падеж сохраняется).